Snap یا Flatpak؟ مقایسهٔ فنی، وضعیت بازار و انتخاب من

برای برنامه‌های دسکتاپ، انتخاب پیش‌فرض من Flatpak است؛ برای محصولی که بر Ubuntu Core، مدیریت سرویس و به‌روزرسانی دستگاه بنا شده، Snap را گزینهٔ مناسب‌تری می‌دانم. این انتخاب از تفاوت هدف و معماری می‌آید، نه از تعداد طرفداران یا این تصور که یکی در همهٔ زمینه‌ها برنده است.

در این نوشته مزایا و هزینه‌های هرکدام را کنار هم می‌گذاریم و سپس وضعیت پذیرش و رشد را با داده‌های عمومی بررسی می‌کنیم. اطلاعات بازار تا ۱۰ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲ اکتبر ۲۰۲۶ بررسی شده‌اند؛ آمار پویا ممکن است هنگام خواندن تغییر کرده باشد.

۱. مقایسهٔ سریع در یک جدول#

این جدول خلاصهٔ مدل‌هاست، نه نتیجهٔ benchmark. رفتار برنامهٔ مشخص به بسته، میزبان و مجوزها وابسته است. معماری Snap ، ساختار داخلی Flatpak

۲. دسکتاپ و یکپارچگی با میزبان#

در Flatpak، runtimeهای رایج و portalها یک مسیر مشخص برای اجرای برنامه‌های گرافیکی فراهم می‌کنند. انتخاب فایل، چاپ یا اشتراک‌گذاری صفحه می‌تواند از واسطهٔ میزبان عبور کند. Flatpak به GNOME محدود نیست و برای KDE نیز کاربرد دارد. هدف و محدودهٔ Flatpak

Snap هم برنامهٔ گرافیکی منتشر می‌کند و می‌تواند با کتابخانه‌ها و امکانات مشترک دسکتاپ یکپارچه شود. اما تجربهٔ هر برنامه را باید جدا سنجید؛ یک بستهٔ خوب Snap می‌تواند از Flatpak نامناسب همان برنامه بهتر کار کند.

برای انتخاب میان دو خروجی یک برنامه، این پرسش‌ها را می‌پرسم: بسته را چه کسی نگه می‌دارد؟ نسخه‌ها چقدر عقب‌اند؟ ورودی فارسی، فونت، GPU و file chooser درست کار می‌کنند؟ امکاناتی که نیاز دارم داخل sandbox قابل‌استفاده‌اند؟ این‌ها برای کار روزمره از نام قالب مهم‌ترند.

۳. امنیت: اسم sandbox کافی نیست#

Snap strict و Flatpak با مجوز محدود هر دو می‌توانند دسترسی برنامه را کاهش دهند. اما Snap classic و Flatpak با مجوزهای گسترده را نباید با حالت محدود همان فناوری یکسان ارزیابی کرد.

در Flatpak، portal می‌تواند دسترسی به یک فایل منتخب را جایگزین دسترسی دائمی به همهٔ فایل‌ها کند. در Snap، interfaceها نیازهای مجاز را مشخص می‌کنند و کیفیت confinement به قابلیت‌های میزبان نیز وابسته است. مجوزهای Flatpak ، حالت‌های confinement در Snap

همچنین هویت ناشر را از سلامت کد جدا می‌کنم. علامت تأیید هویت، امضا یا حضور در فروشگاه به معنی ممیزی کامل امنیتی برنامه نیست. بستهٔ رسمی upstream، بستهٔ جامعه و بستهٔ ناشری ناشناس سه وضعیت متفاوت‌اند؛ هر سه ممکن است از نظر فنی نصب‌پذیر باشند.

۴. مدل مخزن و میزان کنترل#

Flatpak از چند remote پشتیبانی می‌کند و مستندات ساخت مخزن مستقل و امضاشده را ارائه می‌دهد. می‌توان Flathub را استفاده کرد و در کنار آن مخزن سازمانی یا ناشر دیگری داشت. این ویژگی برای انتشار داخلی و کاهش وابستگی به یک سرویس برای من مزیت مهمی است. میزبانی مخزن Flatpak

در Snap، مسیر معمول حول Snap Store و سرویس‌های Canonical شکل گرفته است. snapd و ابزارهای ساخت کد باز دارند، اما سرویس اصلی Store را با یک مخزن ایستای قابل‌میزبانی توسط هرکس یکی نگیرید. نصب محلی هم وجود دارد و راهکارهای سازمانی مانند Enterprise Store برای کنترل تحویل و دسترسی ارائه می‌شوند؛ این‌ها از نظر مدل اداره با افزودن remote مستقل Flatpak متفاوت‌اند. راهکارهای edge و Enterprise Store

این تفاوت دو اثر دارد: تمرکز می‌تواند پشتیبانی و ادارهٔ ناوگان دستگاه را ساده کند، ولی انتخاب زیرساخت انتشار را به رابطه و امکانات همان ارائه‌دهنده وابسته‌تر می‌کند. مزیت یا هزینهٔ آن به نیاز سازمان برمی‌گردد.

۵. به‌روزرسانی و بازگشت نسخه#

Snap برای refresh خودکار، زمان‌بندی و کانال‌های انتشار طراحی شده است؛ برای دستگاه دور از دسترس، این مدل ارزش عملی دارد. مدیر باید زمان تغییر و اثر آن بر سرویس را کنترل کند. مدیریت refresh در Snap

Flatpak می‌تواند با CLI یا ابزار گرافیکی به‌روز شود؛ زمان‌بندی خودکار تابع تنظیم میزبان است. این انعطاف برای دسکتاپ مفید است، اما اگر هیچ مسیر به‌روزرسانی فعال نباشد، صرف نصب Flatpak مشکل بستهٔ قدیمی را حل نمی‌کند.

در هر دو فناوری، بازگشت فایل برنامه را با بازگشت داده یکی نمی‌گیرم. حتی اگر revision یا commit قبلی در دسترس باشد، برنامهٔ جدید ممکن است تنظیمات یا schema داده را تغییر داده باشد. backup و آزمون downgrade برای دادهٔ مهم همچنان لازم‌اند.

۶. کدام سبک‌تر و سریع‌تر است؟#

بدون آزمون مشخص، پاسخ عددی نمی‌دهم. دانلود اولین runtime یا base می‌تواند بزرگ باشد؛ نصب برنامه‌های بعدی ممکن است از همان محتوا استفاده کند. نگه‌داری نسخه‌های قبلی نیز روی مصرف دیسک اثر دارد.

برای سرعت، شروع سرد را از شروع گرم جدا می‌کنم و نسخهٔ بومی، Snap و Flatpak همان برنامه را روی سخت‌افزار یکسان می‌سنجم. تفاوت زمان شروع ممکن است از فشرده‌سازی، کش، بسته‌بندی، آماده‌سازی محیط یا خود برنامه بیاید. بیشترشدن فضای دیسک نیز الزاماً به معنی بیشترشدن مصرف RAM نیست.

برای نمونه، آزمون یک مرورگر دربارهٔ همهٔ برنامه‌های Flatpak یا Snap حکم نمی‌دهد. اگر تجربهٔ یک برنامه با workflow من سازگار نباشد، ترجیح معماری را کنار می‌گذارم و بستهٔ بهتر آن برنامه را انتخاب می‌کنم.

۷. بازار را چگونه اندازه می‌گیریم؟#

«سهم بازار» در این موضوع یک عدد ساده نیست. باید پیش از مقایسه، واحد را مشخص کنیم:

یک کاربر می‌تواند هم Snap و هم Flatpak داشته باشد. یک دستگاه می‌تواند چند برنامه و چند runtime دریافت کند. همچنین Flathub تمام مخازن Flatpak نیست و آمار یک ناشر Snap کل Snap Store را پوشش نمی‌دهد. بنابراین این داده‌ها را به درصدی از «تمام کاربران لینوکس» تبدیل نمی‌کنم.

۸. Flathub: رشد قابل‌مشاهده در دادهٔ عمومی#

گزارش رسمی سال ۲۰۲۵ Flathub، ۴۳۸٫۲ میلیون دانلود و رشد ۲۱٫۶ درصدی دانلود نسبت به ۲۰۲۴ را گزارش می‌کند. همان گزارش ۷۲۷٫۴ میلیون App Updates را جدا نشان می‌دهد. این دسته‌بندی‌ها را باید با نام خود گزارش نقل کرد؛ ۴۳۸٫۲ میلیون را تعداد کاربر یا مجموع همهٔ درخواست‌های update معرفی نمی‌کنم. گزارش سال ۲۰۲۵ Flathub

در snapshot صفحهٔ عمومی آمار هنگام بررسی، بیش از ۴٫۷ میلیارد دانلود تجمعی از شروع شمارش در سال ۲۰۱۸، بیش از ۳۶۰۰ برنامهٔ دسکتاپ و بیش از ۲۱۰۰ برنامهٔ تأییدشده دیده می‌شد. این‌ها اعداد گرد‌شده از صفحهٔ پویا هستند، نه آمار ثابت سالانه. دانلود تجمعی این صفحه را نیز بدون تطبیق تعریف شاخص با دانلود گزارش سالانه جمع یا مقایسه نمی‌کنم. داشبورد آمار Flathub

Flathub در گزارش ژانویهٔ ۲۰۲۴ عبور از یک میلیون کاربر فعال را برآورد کرده بود. روش اعلام‌شده بر دانلود به‌روزرسانی runtimeها تکیه داشت، نه شمارش مستقیم افراد یکتا. این عدد یک نقطهٔ تاریخی است و آن را تعداد کاربر فعال امروز معرفی نمی‌کنم. روش برآورد کاربران Flathub

برداشت من از این داده‌ها این است که عرضه و دریافت برنامه در Flathub رشد مستند دارد. اما رشد دانلود الزاماً به همان نسبت رشد کاربر نیست؛ برنامه‌های بیشتر و updateهای بیشتر هم روی آن اثر می‌گذارند.

۹. Snap: حضور واقعی، با محدودیت دادهٔ قابل‌مقایسه#

یک شاهد تاریخی روشن، گزارش Snapcrafters در دسامبر ۲۰۲۲ است: این گروه بیش از ۱٫۵ میلیون نصب فعال از بسته‌های خودش و نگه‌داری ۷۳ Snap را اعلام کرد. این عدد مربوط به یک جامعهٔ ناشر در آن زمان است؛ نه کل کاربران Snap، نه تعداد افراد یکتا و نه وضعیت امروز Store. گزارش Snapcrafters در ۲۰۲۲

برای رشد عددی کل Snap، در منابع عمومی بررسی‌شده تا تاریخ این نوشته، سری سالانهٔ هم‌تعریف و هم‌بازه با گزارش Flathub پیدا نکردم. ناشران می‌توانند metrics بسته‌های خود را از Store بگیرند، اما دسترسی به آمار یک ناشر معادل داشبورد عمومی کل اکوسیستم نیست. بنابراین برای Snap درصد رشد سالانه یا سهم بازار تخمینی نمی‌سازم. دریافت metrics توسط ناشر Snap

از نظر دامنهٔ بازار، انتشار Ubuntu Core 24 و کاربردهای اعلام‌شده در IoT و رباتیک نشان می‌دهد Snap فقط رقیب فروشگاه برنامهٔ دسکتاپ نیست. این شواهد ادامهٔ توسعه و گسترش کاربرد را نشان می‌دهند، اما از آن‌ها نمی‌توان تعداد دستگاه یا نرخ رشد نصب استخراج کرد. اعلام Ubuntu Core 24

نتیجهٔ دقیق دربارهٔ رشد این است: برای Flathub رشد دانلود را با عدد گزارش می‌کنیم؛ برای کل Snap، دادهٔ بررسی‌شده اجازهٔ محاسبهٔ رشد قابل‌مقایسه نمی‌دهد. نبودن آن داده، به معنی نبودن رشد یا شکست بازار Snap نیست.

۱۰. پذیرش در توزیع‌ها و دستگاه‌ها#

Flatpak در چند محیط دسکتاپ و توزیع راه ورود دارد. تاریخچهٔ رسمی پروژه، یکپارچگی با Linux Mint، Steam Deck و RHEL Workstation را ثبت کرده است. این تنوع، شاهد پذیرش فنی است؛ تعداد کاربران هرکدام را به Flatpak نسبت نمی‌دهیم. نقاط عطف پذیرش Flatpak

Snap از اکوسیستم Ubuntu و مسیر Ubuntu Core بهره می‌گیرد. در عین حال، سیاست همهٔ توزیع‌ها یکسان نیست: راهنمای Linux Mint از مسدودبودن نصب خودکار Snap از مسیر APT از Mint 20 به بعد و دلیل این تصمیم توضیح می‌دهد. این یک سیاست توزیع است، نه اثبات غیرقابل‌اجرابودن Snap در تمام سیستم‌های دیگر. سیاست Snap در Linux Mint

برداشت من این است که Flatpak برای انتشار برنامهٔ دسکتاپ میان توزیع‌ها مسیر طبیعی‌تری دارد، در حالی که Snap علاوه بر دسکتاپ، ارزشش را در ادارهٔ محصول و دستگاه نشان می‌دهد. این تحلیل کاربردی است؛ سهم بازار اندازه‌گیری‌شده نیست.

۱۱. انتخاب من و دلیل آن#

برای لپ‌تاپ و برنامه‌های گرافیکی، Flatpak را ترجیح می‌دهم. دلیل اصلی‌ام امکان مخازن مستقل، نصب مخصوص کاربر، مدل runtime و ارتباط مبتنی بر portal است. دادهٔ عمومی Flathub هم بررسی عرضه و روند دریافت را آسان‌تر می‌کند؛ هرچند این مزیتِ شفافیت، به‌خودی‌خود مزیت عملکرد برنامه نیست.

برای دستگاه Ubuntu Core یا محصولی که به مدیریت سرویس و کانال انتشار نیاز دارد، Snap را جدی‌تر بررسی می‌کنم. تمرکز طراحی روی چرخهٔ عمر دستگاه، در این کاربرد ارزش بیشتری از ترجیح شخصی فروشگاه دسکتاپ دارد. دربارهٔ هر محصول، پشتیبانی، اتصال به Store و سیاست refresh را باید مشخص کرد.

اگر فقط Snap یک برنامه را خود سازنده نگه‌داری کند و Flatpak آن نسخه‌ای غیررسمی و عقب‌مانده باشد، بستهٔ Snap می‌تواند انتخاب بهتر من باشد. عکس آن هم صادق است. برای ابزارها و سرویس‌های پایهٔ یک سرور معمولی AlmaLinux، Rocky یا Debian، همچنان بستهٔ بومی توزیع نقطهٔ شروع من است.

پس پاسخ من به «کدام بهتر است؟» برای کاربرد روزمرهٔ دسکتاپ، Flatpak است؛ این ترجیح را از نیاز به مخزن قابل‌کنترل و محیط دسکتاپ می‌گیرم. برای تصمیم نهایی یک برنامه، کیفیت ناشر، نسخه، مجوز و آزمون واقعی را جلوتر از نام قالب قرار می‌دهم.