میکروتیک MTCNA در ۳۰ شب
این دورهٔ تألیفی، نه ماژول سرفصل رسمی MTCNA را در ۳۰ جلسهٔ شبانه پوشش میدهد. برای آزمایشگاه، جمعآوری شواهد و خودآزمایی هر شب حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه در نظر بگیرید. هدف تحریری نثر هر درس حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه مطالعه است؛ خواندن فرمانها و اجرای آنها زمان جداگانه میخواهد. شبهای Upgrade، بازیابی و بیسیم ممکن است با آمادهسازی سختافزار زمان بیشتری بخواهند.
مبنای برنامه، Outline رسمی MTCNA
با تاریخ ویرایش ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۱۶ و سرفصلهای فایل mtcna.md است. مثالها با در نظر گرفتن
RouterOS 7 نوشته شدهاند؛ موضوعهای قدیمی Outline مانند PPTP، WPA-PSK و WPS نیز
با توضیح محدودیت و جایگاه امروزیشان پوشش داده میشوند. این نوشتهها ترجمهٔ یک جزوهٔ
دارای حق نشر یا بانک سؤال آزمون نیستند و مطالعهٔ آنها بهتنهایی گواهی رسمی صادر نمیکند.
پیشنیازها و روش مطالعه#
شناخت TCP/IP، Subnetting، Default Gateway، DNS و تفاوت لایهٔ دوم و سوم لازم است. شب نخست یک مرور و آزمایشگاه دارد، اما جای دورهٔ کامل مبانی شبکه را نمیگیرد. نسخهٔ دقیق RouterOS، Packageها و نوع دستگاه را در دفترچهٔ تمرین ثبت کنید؛ نام منو، Driver بیسیم و محدودیت لایسنس میتواند میان نسخهها و مدلها فرق کند.
فرمانها برای وضعیت آغازِ اعلامشده در هر جلسهاند، نه Script قابل Paste روی هر روتر. پیش از هر تغییر، Console مستقل، Snapshot یا Backup و طرح برگشت داشته باشید. درسها شامل تغییرهای موقت و خرابی عمدیاند؛ فایلهای همهٔ شبها را یکجا Import نکنید.
آزمایشگاه مشترک#
- دو CHR یا روتر آزمایشگاهی R1 و R2 با RouterOS 7.
- R1 ابتدا دستکم چهار کارت شبکه و برای PPPoE در شب بیستوچهارم پنج کارت دارد؛ R2 ابتدا دو و برای آن تمرین سه کارت لازم دارد.
- دو کلاینت، یک میزبان سرویس داخلی و یک میزبان تست در سمت WAN مجازی.
- برای شبهای سیزدهم تا پانزدهم، دو دستگاه رادیودار سازگار و مدیریت کابلی لازم است. CHR جای آزمایش واقعی Wi-Fi را نمیگیرد.
- اتصال WAN فقط از طریق NAT مجازی یا شبکهٔ بالادست آزمایشگاهی، پس از ساخت فایروال پایه. DHCP، PPPoE و Bridge تمرین را به شبکهٔ واقعی خانه یا محل کار متصل نکنید.
- برای آزمایش نرخهای چندمگابیتی، ظرفیت لینک و محدودیت لایسنس CHR باید مناسب باشد؛ نسخهٔ رایگان با محدودیت نرخ ممکن است نتیجهٔ QoS را تغییر دهد.
Hypervisor NAT / lab uplink -- R1 ether1
LAN clients and lab server -- R1 ether2 + ether3 (bridge-lan)
R1 ether4 ------------------ R2 ether1 (10.10.12.0/30)
R2 ether2 ------------------ branch client (192.168.60.0/24)
R1 ether5 ------------------ R2 ether3 (PPPoE-only segment, night 24)
| بخش | آدرس و قرارداد |
|---|---|
| LAN مرکزی | 192.168.50.0/24؛ Gateway روتر R1 برابر .1 |
| مدیریت A | 192.168.50.10؛ ثابت و مستقل از Pool کاربران |
| کلاینت B | 192.168.50.20 برای تستهای ثابت و QoS؛ DHCP یا رزرو طبق جلسه |
| سرور LAN | 192.168.50.100؛ هنگام استفاده از Pool خارج شود |
| Transit | 10.10.12.1/30 روی R1 و 10.10.12.2/30 روی R2 |
| LAN شعبه | 192.168.60.0/24؛ R2 برابر .1 و کلاینت نمونه .20 |
| PPP | 10.20.0.1 برای سمت محلی و Pool جدا برای Peerها |
| رادیوی آزمایشی | 10.30.0.0/24؛ فقط برای تمرین بیسیم |
DNS، نام Certificate، Password، MAC و IP سمت WAN را از محیط واقعی آزمایشگاه بردارید. آدرسها و نامهای نمونه، Credential یا سرویس عمومی آماده نیستند.
تطبیق با سرفصل رسمی#
| ماژول | شبها | پوشش |
|---|---|---|
| ۱؛ Introduction | ۱ تا ۷ | محصول و لایسنس، ورود، CLI، اینترنت، کاربران و سرویسها، Upgrade، Backup و بازیابی |
| ۲؛ DHCP | ۸ و ۹ | Client/Server، Pool و Network، Lease و ARP |
| ۳؛ Bridging | ۱۰ و بخش Bridge شب ۱۴ | Bridge، پورتها، Loop و Station Bridge |
| ۴؛ Routing | ۱۱ و ۱۲ | Flagها، مسیر پیشفرض، Route پویا و Static، مسیر برگشت |
| ۵؛ Wireless | ۱۳ تا ۱۵ | a/b/g/n/ac، Band و Channel، لینک AP/Station، رمزنگاری، ACL، WPS و مشاهده |
| ۶؛ Firewall | ۱۶ تا ۱۹ | Connection tracking، Chain/Action، input/forward، Address List، NAT و FastTrack |
| ۷؛ QoS | ۲۰ تا ۲۲ | Simple Queue، Target/Dst، limit-at/max-limit، Burst و PCQ |
| ۸؛ Tunnels | ۲۳ تا ۲۶ | PPP و IP Pool، PPPoE، Point-to-point، PPTP قدیمی و SSTP Client |
| ۹؛ Misc | ۲۷ تا ۲۹ | ابزارها، E-mail و Netwatch، مانیتورینگ، Log، Supout و گزارش پشتیبانی |
| جمعبندی تألیفی | ۳۰ | پروژهٔ یکپارچه، تست مثبت/منفی، خرابی کنترلشده و تحویل |
فهرست جلسهها#
برای هر جلسه، وضعیت «مطالعهشده»، «تمرینشده» و «آزمودهشده» را در دفترچهٔ شخصی جدا ثبت کنید. وجود Screenshot تنظیمات بهتنهایی اثبات رفتار صحیح نیست.
- شب ۱: نقشهٔ راه، پیشنیازها و ساخت آزمایشگاه
- شب ۲: اولین ورود؛ WinBox، WebFig و تنظیم پیشفرض
- شب ۳: CLI، تکمیل فرمان و Safe Mode
- شب ۴: اولین اینترنت؛ LAN، DHCP Client و Masquerade
- شب ۵: کاربران، سرویسها و محدود کردن مدیریت
- شب ۶: پکیجها، ارتقای RouterOS و RouterBOOT
- شب ۷: Backup، Export، Reset و Netinstall
- شب ۸: DHCP Server، Network و Leaseها
- شب ۹: ARP، همسایهها و حالتهای Interface
- شب ۱۰: Bridge، پورتها و جلوگیری از Loop
- شب ۱۱: جدول Route، Flagها و مسیر پیشفرض
- شب ۱۲: مسیریابی دو شعبه و مسیر برگشت
- شب ۱۳: رادیو، کانال، نرخ داده و محدودیت کشور
- شب ۱۴: ساخت لینک AP و Station و تفاوت Station Bridge
- شب ۱۵: امنیت بیسیم، ACL، WPS و Registration
- شب ۱۶: مسیر بسته، Chainها و Connection tracking
- شب ۱۷: حفاظت روتر و کاربران با Address List
- شب ۱۸: Source NAT، Port Forward و Redirect
- شب ۱۹: FastTrack و اثر آن بر مشاهده و QoS
- شب ۲۰: Simple Queue، Target و تضمین ظرفیت
- شب ۲۱: Burst و تفاوت زمان میانگین با زمان جهش
- شب ۲۲: PCQ؛ اشتراک منصفانهٔ یک Queue
- شب ۲۳: PPP، Pool، Profile و Secret
- شب ۲۴: PPPoE Server و Client در شبکهٔ محلی
- شب ۲۵: آدرس Point-to-point و شناخت PPTP قدیمی
- شب ۲۶: SSTP Client، Certificate و مسیر امن
- شب ۲۷: Ping، Traceroute، Netwatch و E-mail
- شب ۲۸: Traffic Monitor، Torch، Graphs، SNMP و The Dude
- شب ۲۹: Log، Supout و گزارش قابل بررسی خرابی
- شب ۳۰: پروژهٔ نهایی و مرور نه ماژول MTCNA
معیار پایان دوره#
باید بتوانید شبکهٔ مرکزی و شعبه را بدون NAT داخلی به هم وصل کنید، کاربران را به اینترنت برسانید، مدیریت را محدود کنید و یک سرویس مشخص را با سیاست روشن منتشر کنید. DHCP، ARP، Route، Firewall و Queue باید با شواهد قابل تفکیک باشند. بخش بیسیم و Certificate فقط وقتی «آزمودهشده» است که سختافزار و PKI واقعی آزمایشگاهی داشته باشید.
اسکریپت یا نامهٔ آزمایشی را به گیرندهٔ واقعی نفرستید و فایل Backup، Private key، Credential یا Supout را در گزارش عمومی قرار ندهید. PPTP، WPS، Debug و سرویسهای موقتی در پایان تمرین خاموش شوند.
منابع و ادامهٔ مسیر#
در هر پست، منابع تخصصی همان مبحث آمدهاند. مستندات قدیمی help.mikrotik.com ممکن است
به نسخهٔ جاری در manual.mikrotik.com اشاره کنند؛ برای اجرای واقعی، رفتار نسخهٔ نصبشده
و راهنمای مدل دستگاه را ملاک قرار دهید.